ที่บ้านในวัยเด็กของผมมีรูปถ่ายขบวนแห่ศพอยู่สองใบ ทั้งสองรูปมีปราสาทศพอยู่ ภาพเหล่านั้นมันทำงานกับความคิดความฝันของผมอยู่มาก มันงดงาม ลึกลับ และมีร่องรอยของอดีตอะไรบางอย่างให้ค้นหา เวลาผ่านมาถึงปัจจุบัน ผมได้กลับไปยังพื้นที่นั้น และถ่ายทอดเรื่องราวเหล่านั้นออกมาเป็นภาพยนตร์สารคดี ทีมงานเมืองเทิงผาสาทศิลป์ทำงานหนักมาก มีคนตายเยอะ และเพราะรับงานทั้งในหมู่บ้าน ต่างตำบล ต่างอำเภอ หลายครั้งแล้วที่ส่งงานไปประเทศลาว พม่า ซึ่งก็มีออเดอร์มาเรื่อย ๆ ปราสาท 1 หลังสามารถเร่งให้เสร็จภายในสองวัน แต่เขาจะทำโครงสร้างแบบมาตรฐานไว้ล่วงหน้าส่วนหนึ่ง ลูกค้าเลือกสี ทีมงานถึงจะทำต่อ นอกเหนือจากนั้นก็จะทำตามสั่งของลูกค้า เป็นนก เป็นหงส์ หรืออะไรก็แล้วแต่ลูกค้า เรียกว่าทำแทบไม่ทันครับ ทีมงานบางทีพักผ่อนไม่พอ แต่ก็ต้องทำ เมื่อมีคนตายและเขาสั่งปราสาทมา มันกลายเป็นหน้าที่ที่ปฏิเสธไม่ได้ อันนี้เป็นหลักคิดของบิ๊ก เจ้าของโรงปราสาท งานส่งสการ หรือส่งศพ มีรูปแบบคล้ายกันในแถบภาคเหนือทั้งหมด อาจมียกเว้นบ้างในเขตตัวเมืองบางที่ที่จะเผาที่วัดเลย

เนื่องจากปราสาททำแล้วเผาทิ้ง จะเห็นว่าก็มีการลดการใช้วัสดุสิ้นเปลืองอย่างไม้ กระดาษ มาใช้เก้าอี้ ศาลาไม้จริงเป็นตัวปราสาท เมื่อพิธีเสร็จ ก็นำส่วนนั้นมาใช้ในชุมชน เช่น วัด โรงเรียน สวนสาธารณะ ริมถนน รวมถึงสิ่งของในพิธี เช่น พวงหรีด เขาก็เอาของที่สามารถนำมาใช้ประโยชน์ในภายหลังมาใช้เป็นส่วนประกอบให้มากที่สุด แต่อย่างไรก็ตาม มันแค่ช่วยได้แค่นิดหน่อยเท่านั้น ตราบที่ประเพณีมันยังใช้การเผาปราสาทอย่างนี้อยู่

At my childhood home, there are two photographs of funeral processions, both featuring funeral castles. These images have resonated deeply with my thoughts and dreams. They are beautiful and mysterious, and they contain traces of a past waiting to be uncovered. Many years later, I returned to that place and translated those stories into a documentary film. The Muang Thoeng Phasat Sin team works extremely hard. There are many deaths, and they accept commissions not only within their own village but also from other subdistricts and districts. On several occasions, they have even delivered funeral castles to Laos and Myanmar, and orders continue to arrive regularly. A single funeral castle can be completed in as little as two days, although the team prepares some of the standard structural frames in advance. Once the customer has selected the colour, the team continues with the remaining work. They also create customised designs according to the customer’s requests, whether in the form of a bird, a swan, or anything else the customer desires. There is barely enough time to complete all the work. Sometimes the team does not get enough rest, but they must continue whenever someone dies and an order for a funeral castle arrives. It becomes a duty that cannot be refused—an idea that lies at the heart of Big’s philosophy as the owner of the funeral-castle workshop. The Songsakan, or the procession that carries the deceased to the cremation ground, follows a similar form throughout northern Thailand, although there may be some exceptions in certain urban areas, where the cremation takes place directly at a temple.

Because funeral castles are constructed only to be burned, efforts have been made to reduce the use of disposable materials such as wood and paper. Chairs or permanent wooden pavilions may be incorporated into the structure of the funeral castle so that, once the ceremony is over, these components can be reused within the community—for example, at temples, schools, public parks, or along roadsides. The same principle applies to ceremonial objects such as funeral wreaths: as many useful items as possible are incorporated into them so that they can be put to practical use afterwards. Nevertheless, these measures can only help to a very limited extent as long as the tradition continues to require the funeral castle to be burned.

อุรุพงศ์ รักษาสัตย์ เป็นผู้กำกับภาพยนตร์และสารคดี ซึ่งเป็นที่รู้จักจากผลงานที่บันทึกชีวิตของผู้คนในชนบทไทยด้วยสายตาที่ละเอียดอ่อน สงบนิ่ง และให้ความสำคัญกับการสังเกตมากกว่าการอธิบาย ผลงานของเขามักสำรวจความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์ ธรรมชาติ แรงงาน และการเปลี่ยนแปลงทางสังคม ผ่านภาษาภาพยนตร์ที่เรียบง่าย แต่เปี่ยมด้วยพลังทางอารมณ์

อุรุพงศ์สร้างผลงานสารคดีที่ได้รับการยอมรับทั้งในประเทศไทยและต่างประเทศ โดยเฉพาะ สวรรค์บ้านนา (Agrarian Utopia, 2009) และ เพลงของข้าว (Songs of Rice, 2014) ภาพยนตร์ที่ผสมผสานระหว่างสารคดีและเรื่องแต่ง เพื่อถ่ายทอดวิถีชีวิตของเกษตรกรไทยท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงของโลกสมัยใหม่

ลักษณะเด่นของผลงานอุรุพงศ์คือการใช้เวลาร่วมกับผู้คนและพื้นที่จริงเป็นระยะเวลานาน เพื่อให้เรื่องราวค่อย ๆ เปิดเผยผ่านจังหวะของชีวิตประจำวัน ภาพยนตร์ของเขาจึงมักตั้งคำถามถึงความยากจนของชาวนา ความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับผืนดิน ผลกระทบจากความเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจและสังคมที่มีต่อชุมชนชนบท ตลอดจนความเชื่อที่ผู้คนยอมรับโดยไม่ตั้งคำถาม

ผลงานล่าสุดของเขาคือ บูชา (Worship, 2022) ภาพยนตร์สารคดีที่พาผู้ชมเดินทางผ่านภูมิทัศน์แห่งความศรัทธาและพิธีกรรมในประเทศไทย พร้อมสำรวจความสัมพันธ์ระหว่างความเชื่อ ศาสนา และผู้คนที่แสวงหาที่พึ่งทางจิตใจจากความเชื่อเหล่านั้นโดยไม่เคยตั้งคำถาม

Uruphong Raksasad is a filmmaker and documentary director known for portraying the lives of people in rural Thailand through a sensitive and contemplative perspective. His filmmaking places greater emphasis on observation than explanation. His works often explore the relationships between human beings, nature, labour, and social change through a cinematic language that is simple yet emotionally powerful.

Uruphong has created documentaries that have received recognition in Thailand and internationally. His notable works include Agrarian Utopia (2009) and Songs of Rice (2014), films that blend documentary and fictional elements to portray the lives of Thai farmers amid the transformations of the modern world.

A defining characteristic of Uruphong’s work is the extensive time he spends with real people and in actual locations, allowing each story to reveal itself gradually through the rhythms of everyday life. His films frequently raise questions about poverty among farmers, the relationship between people and the land, the impact of economic and social change on rural communities, and forms of belief that are accepted without question.

His latest work, Worship (2022), is a documentary that takes viewers on a journey through the landscapes of faith and ritual in Thailand. The film examines the relationships between belief, religion, and the people who seek comfort and meaning in them without ever questioning their foundations.

ภาพยนตร์เรื่องยาว · Feature Films

2005  —  เรื่องเล่าจากเมืองเหนือ · Stories from the North
2009  —  สวรรค์บ้านนา · Agrarian Utopia
2014  —  เพลงของข้าว · Songs of Rice
2021  —  บูชา · Worship
2023  —  ลำนำของความคับแค้น · Song of Angry People
2024  —  Paradox Democracy
2026  —  ส่งสการ · Songsakan

หนังสั้น · Short Films

2006  —  แข่งบั้งไฟ
2012  —  เชียงราย 0250
2016  —  พลเมืองบุญมา
2020  —  น้ำวน · Whirlpool (จากภาพยนตร์ชุด ติดถ้ำ · The Caved Life)